Cisza i znicze - 40. rocznica wybuchu metanu w KWK “Wałbrzych

Wałbrzych zatrzyma się na chwilę pamięci - przy tablicy na cmentarzu i w kolegiacie spotkają się rodziny, były załogi i służby, by przypomnieć ofiary jednej z najtragiczniejszych katastrof górniczych w mieście. Wspomnienia tamtego popołudnia wciąż są żywe: obrazy z akcji ratowniczej, nazwiska zmarłych i pytania o przyczyny wracają w rozmowach. Obchody mają prosty wymiar - znak szacunku i pytanie o to, czy podobne błędy zostały wyeliminowane.

• Miejsce pamięci - cmentarz przy ul. Moniuszki i nabożeństwo żałobne
• KWK “Wałbrzych” - eksplozja, śledztwa i pytania o odpowiedzialność

Miejsce pamięci - cmentarz przy ul. Moniuszki i nabożeństwo żałobne

Podczas uroczystości upamiętniających 40. rocznicę tragedii odbędą się wydarzenia, które mają formę wspomnieniową i hołdu dla górników. Zaplanowano:

• 22 grudnia 2025 roku - zapalenie zniczy przy tablicy pamiątkowej na cmentarzu komunalnym przy ul. Moniuszki o godz. 15.10.
• wcześniej, o godz. 7.00, w Kolegiacie pw. Najświętszej Maryi Panny Bolesnej i Świętych Aniołów Stróżów zostanie odprawione nabożeństwo żałobne.

Na cmentarzu stoi tablica pamiątkowa odsłonięta w 2010 roku z inicjatywy Stowarzyszenia Górnicza Pamięć - to tu najczęściej składane są kwiaty i zapalane znicze, tu spotykają się rodziny i dawni koledzy z pracy.

KWK “Wałbrzych” - eksplozja, śledztwa i pytania o odpowiedzialność

Do eksplozji metanu doszło w jednym z popołudniowych kursów - dyspozytor zauważył sygnały z poziomu 671 metrów, a telefoniczne zgłoszenie o wybuchu przyszło od sztygara zmianowego. W rejonie zdarzenia przebywało 28 górników - 18 z nich zginęło. W pierwszym etapie akcji ratowniczej odnaleziono ciała 17 osób; ostatniego zaginionego odnaleziono po kilku godzinach poszukiwań. Wśród ustalonych faktów technicznych eksperci wskazali, że:

• temperatura fali uderzeniowej osiągnęła około 2600°C, a ciśnienie wzrosło do blisko 10 atmosfer;
• eksplozja spowodowała istotne wyczerpanie tlenu i wzrost stężenia tlenku węgla;
• przyczyną zapłonu metanu miała być iskra z pantografu elektrowozu, a brak właściwej wentylacji w wyrobisku - według komisji - był efektem rażących zaniedbań kierownictwa kopalni.

W wyniku dochodzeń pracowały dwie komisje - rządowa i Wyższego Urzędu Górniczego - które potwierdziły wersję o zapłonie wskutek iskry i niewłaściwej wentylacji. Osoby uznane za odpowiedzialne poniosły kary dyscyplinarne i służbowe. W dniu katastrofy do Wałbrzycha przybywali przedstawiciele rządu - m.in. wicepremier Zbigniew Szałajda oraz minister górnictwa i energetyki gen. Czesław Piotrowski.

W wyniku wybuchu zginęli: Władysław Bancewicz (18 lat), Jan Bielicki (38), Józef Czertarski (26), Zygmunt Garnkowski (28), Bogusław Haręża (21), Janusz Juda (40), Andrzej Kratiuk (28), Henryk Mazurkiewicz (42), Artur Mićko (19), Zdzisław Siergiej (26), Ryszard Sądzyński (23), Paweł Słomski (23), Zygmunt Słowikowski (39), Roman Staśkiewicz (18), Mirosław Sznajder (27), Ryszard Szreiter (34), Jacek Wiśniewski (21) oraz Tadeusz Wowk (24).

Dla wielu mieszkańców to nie tylko historia liczb i procedur - to imiona, które wracają przy każdym zapalonym zniczu. Obchody mają przypominać, że pamięć łączy się z obowiązkiem uczynienia pracy bezpieczniejszą.

Na miejscu warto uwzględnić praktyczne ułatwienia - ceremonie mają charakter intymny, miejsca przy tablicy są ograniczone, dlatego osoby planujące udział powinny przybyć nieco wcześniej. Dla bliskich i dawnych kolegów to dzień zadumy i ponownego spojrzenia na to, co stało się przed laty - i na pytania, które wciąż pozostają ważne.

na podstawie: UM Wałbrzych.