Seniorzy nie chcą być tłem. W Wałbrzychu rośnie temat ageizmu

W Wałbrzychu coraz wyraźniej widać, że rozmowa o starzeniu nie kończy się na statystyce i kalendarzu. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie przypomina, że osoby starsze mogą być nie tylko odbiorcami wsparcia, ale też ważnym filarem codziennego życia miasta i powiatu. Gdy mają przestrzeń do działania, zyskują na tym również młodsi, bo między pokoleniami zaczyna działać coś więcej niż uprzejmość – pojawia się realna wymiana doświadczeń. Z takiego myślenia wyrasta sprzeciw wobec ageizmu, czyli uprzedzeń opartych na wieku.

• Senior, który działa, rzadziej znika z życia wspólnoty
• Przyjazna ulica i smartfon bez bariery
• W powiecie seniorzy zyskali własny głos przy decyzjach

Senior, który działa, rzadziej znika z życia wspólnoty

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Wałbrzychu zwraca uwagę na prostą zależność: im więcej aktywności, tym więcej sprawczości. Senior, który wychodzi z domu, uczestniczy w wydarzeniach, rozwija zainteresowania i spotyka się z innymi, dłużej zachowuje samodzielność, łatwiej buduje relacje i rzadziej zostaje zepchnięty na margines codzienności.

To nie jest jedynie kwestia dobrego samopoczucia. Taka obecność wzmacnia też więzi społeczne, a przy okazji osłabia stereotyp, że starszy wiek oznacza wycofanie i bierność. W źródle przygotowanym przez PCPR mocno wybrzmiewa myśl, że aktywny senior staje się silniejszy społecznie, emocjonalnie i obywatelsko.

W praktyce oznacza to miejsca i inicjatywy, które pozwalają starszym osobom współtworzyć życie otoczenia, a nie tylko biernie je oglądać:

• kluby seniora
• grupy wolontariackie
• koła zainteresowań
• warsztaty artystyczne i wydarzenia kulturalne
• chóry i teatry
• projekty międzypokoleniowe
• Uniwersytety Trzeciego Wieku
• lokalne centra aktywności

Ważny jest przy tym jeszcze jeden szczegół: seniorzy nie powinni być jedynie publicznością. Gdy współorganizują działania, dzielą się doświadczeniem i biorą odpowiedzialność za fragment wspólnej przestrzeni, rośnie ich poczucie znaczenia. A to często działa lepiej niż najgłośniejsze hasła o aktywizacji.

Przyjazna ulica i smartfon bez bariery

Drugi filar walki z ageizmem jest mniej widowiskowy, ale dla wielu osób starszych decydujący. Chodzi o codzienne warunki, które albo zachęcają do wyjścia z domu, albo skutecznie je utrudniają. Seniorzy częściej pojawiają się w przestrzeni publicznej wtedy, gdy jest ona czytelna, bezpieczna i zwyczajnie wygodna.

PCPR wskazuje rozwiązania, które brzmią prosto, ale robią różnicę:

• ławki i miejsca odpoczynku
• dobre oświetlenie
• czytelne oznaczenia
• dostępny transport
• toalety publiczne
• wydarzenia organizowane o różnych porach dnia

To ważne zwłaszcza tam, gdzie liczy się tempo codziennych spraw. Jeśli starsza osoba musi długo szukać przystanku, obawia się ciemnego przejścia albo nie ma gdzie usiąść, szybko rezygnuje z udziału w wydarzeniach. Z pozoru drobne elementy zaczynają wtedy decydować o tym, czy ktoś pozostanie obecny w życiu otoczenia.

Osobny problem to wykluczenie cyfrowe. W świecie, w którym coraz więcej spraw załatwia się przez internet, brak podstawowych umiejętności może zamienić się w barierę równie realną jak schody bez podjazdu. Dlatego w tekście pojawiają się propozycje kursów komputerowych, szkoleń z obsługi smartfonów i Internetu oraz dyżurów wsparcia technologicznego, na przykład w bibliotekach.

Taki kontakt z technologią nie musi być szkoleniem „dla odhaczania”. Najlepiej działa wtedy, gdy jest partnerski. Młodsi uczą starszych obsługi aplikacji, a starsi oddają w zamian wiedzę życiową, cierpliwość i doświadczenie, którego nie da się pobrać z ekranu.

W powiecie seniorzy zyskali własny głos przy decyzjach

Najmocniejszy sygnał płynie jednak z poziomu decyzji. W 2026 roku w powiecie wałbrzyskim powołano Powiatową Radę Seniorów. To ważny krok, bo walka z ageizmem nie kończy się na działaniach edukacyjnych czy kulturalnych. Chodzi również o miejsce przy stole, przy którym zapadają decyzje dotyczące przestrzeni, konsultacji społecznych czy budżetu obywatelskiego.

Wśród narzędzi, które wzmacniają ten głos, PCPR wymienia między innymi:

• rady seniorów przy samorządach
• udział w konsultacjach społecznych
• współtworzenie planowania przestrzeni miejskiej
• obecność przedstawicieli seniorów w komisjach i organizacjach
• współorganizowanie wydarzeń, a nie tylko uczestnictwo w nich

To ważne, bo starsze osoby nie są jedną, jednakową grupą. Jedni są aktywni zawodowo, inni społeczne, jeszcze inni sportowo czy cyfrowo. Właśnie dlatego tak istotne jest pokazywanie ich różnorodności i reagowanie na codzienne, lekceważące stereotypy. Na pierwszym planie powinny być szacunek, partnerski język i gotowość do słuchania.

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Wałbrzychu przypomina w gruncie rzeczy coś bardzo prostego: wiek nie powinien zamykać drzwi do udziału w życiu publicznym. Gdy seniorzy dostają przestrzeń, wsparcie i realny wpływ, zyskuje na tym całe otoczenie. A wtedy starzenie przestaje być opowieścią o wycofaniu. Staje się zwyczajnym, pełnym możliwości etapem życia.

na podstawie: Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Wałbrzychu.